Κομισιόν: Υψηλή βαθμολογία στα δημοσιονομικά, «κίτρινες κάρτες» σε τέσσερα μέτωπα

Σημαντική πρόοδο στο δημοσιονομικό τομέα με ισχυρά πλεονάσματα, δραστική μείωση του δημόσιου χρέους, ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και έξοδο της χώρας από το κατάλογο των χωρών με μακροοικονομικές ανισορροπίες, καταγράφει η Κομισιόν στην έκθεση της για την Ελλάδα αλλά χτυπά «καμπανάκι» για παθήσεις και στρεβλώσεις σε σημαντικούς τομείς της οικονομίας με επίκεντρο τις φοροαπαλλαγές, τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης στο ντίζελ, το κόστος στέγασης και τα χρέη των νοσοκομείων.

Η Κομισιόν σημειώνει ότι η Ελλάδα πέτυχε υψηλό δημοσιονομικό πλεόνασμα 1,7% του ΑΕΠ το 2025 και ότι το δημόσιο χρέος μειώνεται σταθερά συστήνοντας τη συνέχιση της δημοσιονομικής εξυγίανσης και την αυστηρή τήρηση των ανώτατων ορίων δαπανών έως το 2028. Παράλληλα συνδέει άμεσα τη δυνατότητα αυξημένων αμυντικών δαπανών με την ανάγκη διατήρησης συνετών δημοσιονομικών πολιτικών και ζητά τα μέτρα στήριξης προς τα νοικοκυριά να είναι προσωρινά και απολύτως στοχευμένα.

Την ίδια ώρα, στο «μικροσκόπιο» μπαίνουν το σύνολο των φοροαπαλλαγών και των ειδικών εξαιρέσεων, τονίζοντας ότι το 2025 εφαρμόστηκαν 1.236 διαφορετικές φορολογικές δαπάνες με σημαντικό δημοσιονομικό κόστος. Οι Βρυξέλλες προτείνουν τη επανεξέταση όλων των φοροαπαλλαγών με στόχο τον περιορισμό εξαιρέσεων, εκπτώσεων φόρου και μειωμένων συντελεστών θεωρώντας ότι το μεγάλο πλήθος τους καθιστά το φορολογικό σύστημα πολύπλοκο, μειώνει την αποτελεσματικότητα των εσόδων και υπονομεύει τη δημοσιονομική βιωσιμότητα.

Στο ίδιο μήκος κύματος ΟΟΣΑ, ΔΝΤ, ΤτΕ και ΙΟΒΕ

Το βασικό ζητούμενο δεν είναι μια οριζόντια κατάργηση, αλλά η αξιολόγηση για το ποιες απαλλαγές βοηθούν πραγματικά, ποιες ωφελούν δυσανάλογα συγκεκριμένες ομάδες και ποιες μπορούν να μειωθούν ώστε να διευρυνθεί η φορολογική βάση χωρίς αύξηση συντελεστών. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται ο ΟΟΣΑ, το ΔΝΤ, ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας και το ΙΟΒΕ, θέτοντας θέμα επανεξέτασης της έκτασης και του κόστους των φοροαπαλλαγών και προειδοποιώντας ότι η διαρκής διεύρυνσή τους περιορίζει τα φορολογικά έσοδα και αυξάνει την πολυπλοκότητα του φορολογικού συστήματος. Με βάση τα στοιχεία η πορεία των φοροαπαλλαγών τα τελευταία χρόνια είναι διαρκώς αυξητική. Το 2014 ανέρχονταν σε 3,042 δισ. ευρώ για να ανέβουν στα 7,716 δισ. ευρώ το 2017 και να συνεχίσουν την έντονη ανοδική πορεία μετά το 2021 με αποτέλεσμα σήμερα να έχουν εκτιναχθεί στα 22,9 δισ. ευρώ.

Στο μέτωπο της ενέργειας η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να εφαρμόζει ιδιαίτερα χαμηλό Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στο πετρέλαιο κίνησης σε σχέση με τη βενζίνη, παρότι το diesel είναι πιο επιβαρυντικό για το περιβάλλον προτρέποντας εμμέσως πλην σαφώς στην ελληνική κυβέρνηση να προχωρήσει σε αύξηση του ΕΦΚ στο diesel. «Μια αναπροσαρμογή της ενεργειακής φορολογίας, σε συνδυασμό με τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα, θα μπορούσε να δημιουργήσει ισχυρότερα κίνητρα για την ηλεκτροκίνηση και γενικότερα τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας ενώ η πιο στοχευμένη αξιοποίηση πηγών εσόδων θα επέτρεπε τη διάθεση επαρκών πόρων σε βασικά σχήματα στήριξης (όπως ο λογαριασμός ΑΠΕ), ενώ παράλληλα θα ενίσχυε την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας και των μεταφορών, συμβάλλοντας περαιτέρω στην πράσινη μετάβαση της Ελλάδας με δίκαιο και κοινωνικά συμπεριληπτικό τρόπο», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Πρόκληση το στεγαστικό

Βασική πρόκληση χαρακτηρίζεται από την Επιτροπή το στεγαστικό αναφέροντας ότι οι τιμές κατοικιών και τα ενοίκια αυξάνονται με έντονο ρυθμό από το 2019, πολύ ταχύτερα από την αύξηση των εισοδημάτων. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στον συνδυασμό της ισχυρής ζήτησης και της περιορισμένης προσφοράς κατοικιών που είναι αποτέλεσμα της χαμηλής οικοδομικής δραστηριότητας στην Ελλάδα για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Επίσης εκπέμπει «σήμα κινδύνου» για τα ληξιπρόθεσμα χρέη των νοσοκομείων προς τους προμηθευτές σημειώνοντας ότι οι καθυστερούμενες οφειλές υποχώρησαν στο δεύτερο εξάμηνο του 2025 από 626 εκατ. ευρώ τον Ιούλιο σε 453 εκατ. ευρώ τον Δεκέμβριο, μείωση περίπου 28% ωστόσο η συνολική ετήσια πρόοδος παραμένει περιορισμένη μόλις της τάξης του 3%. Τα ασφαλιστικά ταμεία εμφανίζουν κάποια βελτίωση, κυρίως λόγω της μείωσης του «στοκ» των εκκρεμοτήτων στις συντάξεις, ενώ οι οφειλές της κεντρικής διοίκησης, των ΟΤΑ, καθώς και οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων παραμένουν σε γενικές γραμμές σταθερές.